Non quero ser forte. Quero ser vulnerable

Maka Makarrita
Maka forma parte do equipo do Topo

Repítennos: se forte, se independente, se autosuficiente, bástaste por ti mesma… repítennolo dende panfletos de autoaxuda, dende as terapias, dende os consellos máis benintencionados. Repítenolo o anuncio que nos quere superwoman e a túa nai cando e che ve arrastrando unha pena domesticada polas esquinas. Repítenolo o sistema a múltiples niveis. No privado e no público. Na saúde e na enfermidade.

En primeira instancia, como reacción ao amor romántico. Se o capitalismo propiciou o amor romántico porque necesitaba a familia nuclear como base dunha sociedade traballadora, o tardocapitalismo necesita consumidores profundamente individualistas que collen en cada momento o que lles apetece en intermitentes relacións líquidas.

De súpeto, pasamos das parellas-burbullas respirando corazóns no planeta piruleta, a valorar como modelo positivo aos free-riders que lanzan a súa autonomía, como escudo e fronteira, nas relacións persoais.

Os comportamentos «dependentes» relaciónanse coa debilidade e a falta de equilibrio emocional. Con todo, non confundimos ás veces os termos? Faise evidente a necesidade de fuxir de relacións tóxicas, pero a solución non pasa por converternos en seres pretendidamente autosuficientes. É necesario atopar a fórmula que nos permita saltar o baleiro que atopamos entre as relacións dependentes das que queremos fuxir e as relacións profundamente individualistas que nos queren impoñer. Con todo, ás veces, a única maneira de gañar ante o inimigo, é a fuxida cara a unha posición inesperada e, neste caso, a única maneira de saír do bucle é desprazarnos: deixar de pasar dun mito ao seu oposto e cambiar o lugar no que nos situamos. Mutar a perspectiva: o problema non é depender dos demais. Facémolo a diario. Necesitamos ás nosas amigas, á nosa familia, ao noso círculo político, a ese amigo co que falamos de cinema e a esa outra coa que nos corremos esmorgas tolas. Persoas coas que queremos domingos de sofá e xente á que ter de xeito conxunto nunha mani. Necesitamos os nosos vínculos, relacionarnos, pero non desde a dependencia, senón desde as interdependencias.

Porque do persoal ao político non hai só un camiño de ida e volta, hai nodos entretecidos como tapices que nos fan avanzar cun pé en cada lado do escurridizo terreo. E a única certeza é que a casa de saída sempre pasa polo tránsito constante do individual ao colectivo.

mariamedem

Hai dúas ideas que nos axudan a darlle unha patada ao taboleiro e empezar outro xogo diferente. Podemos pensar que o amor (e amor non só é o de parella) pertence á economía da abundancia. Non diminúe o que queremos ou nos queren por máis que se reparta ou se comparta, porque do que se trata non é de encher carencias senón de dar todo o que excede. E,  doutra banda, ser vulnerables, a capacidade que temos de que a realidade e as persoas aféctannos, non é unha debilidade como pretenden facernos crer. Ser vulnerables[1]fainos máis fortes: poden ferirnos, podemos perdernos, pero na necesidade que temos uns doutras, está tamén a nosa potencia.

Lía nalgún manual ao azar que para manter relacións sas«debemos ser seres independentes para que as nosas relacións non se vexan enturbadas por sentimentos de necesidade ou de infelicidade ou de dependencia» e frases como esas, tan comúns, tan inocuas, danme medo. Porque eu quero que as miñas relacións entúrbense, que non sexan asépticas, que me atravesen porque me importa o que lle pasa ás que camiñan comigo. Di Marina Garcés[2] que temos que abandonar a fantasía da individualidade porque non podemos ser soas. Pero o que é máis importante aínda, non queremos ser soas.

Vivimos, queiramos ou non, nun mundo en común (e sigo con Garcés, que si que é amor do bo), aínda que pataleemos exhibindo os nosos actos de autosuficiencia, vivimos comprometidas: polo que fan, comen, respiran, desfán ou rouban os demais. Vivimos en mans doutros. E aínda que a lectura negativa lévenos ao manido «non hai nada que facer», no que realmente deberiamos centrarnos é que na resistencia somos moito máis potentes, porque somos, á vez, elos unidos dunha cadea e nodos interconectados de múltiples redes. Somos máis fortes e máis libres en manda. En soidade quérennos, en común terannos. Sempre en eterno conflito coas comunidades que queremos e o sistema enfermo no que estamos inscritas.

Por iso, por moito que nos insistan en que a competencia é o modelo «natural» sabemos dabondo que cooperar sáenos mellor. E temos experiencias que nos reforzan e ensínannos, prácticas colaborativas que fan que haxa múltiples mans para soster cada unha das nosas vidas: os grupos de afinidade, a PAH, os centros sociais, os espazos de crianza, hortas comunitarias, as asembleas de barrio, as redes de apoio mutuo…

Pero se queremos vidas nas que podamos sorrir, necesitamos relacións que poidan ser habitadas. E para iso debemos entregarnos á nosa vulnerabilidade, á necesidade que temos de que nos sosteñan e ser coidadas, de coidar e soster. E, por suposto, á necesidade de poñer os coidados no centro da batalla. No centro e expandidos. Sobrevivimos a base de coidados invisibilizados e «privados»  que deben ser transformados en coidados en común. A vangarda adoita ser nosa posición preferida, a máis vistosa, onde queremos estar todos —e este «todos» vai quedar intencionalmente en masculino porque a atención aos coidados está atravesada como ningunha polo xénero— pero onde adoita haber tamén máis cotenadas. Normal, parece máis divertido ir no black block que acompañar ao baby block. Pero a retagarda, que é onde temos desprazados os coidados, é a que sostén o noso avance.

Así que, dándolle un desgusto á miña psicóloga, síntoo, pero eu non quero ser forte. Non quero bastarme por min mesma, non creo na autosuficiencia, en non necesitar a ninguén. Eu quero ser convosco, quero que me atravesen as vosas vidas, espallarme a anacos en moitas mans que me axuden a camiñar e levántenme cando o necesite, quero cargar con coidadiño pedazos de todos para manternos á boia. Eu de maior o que quero é ser vulnerable.


[1]             O 15 Festival Zemos 98 viraba ao redor dos Vulnerables: http://15festival.zemos98.org/­

[2]             Marina Garcés, Un mundo común (2013), editorial Bellaterra.

Fonte: eltopo.org

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: