O castigo patriarcal non protexe ás mulleres

Recolhemos de tokata.info.

tumblr_m0y95bdsbo1qe9m38o1_500

Dicir que o poder punitivo é un poder claramente patriarcal é case unha perogrullada. En primeiro lugar, porque todos os sistemas que configuran a cultura hexemónica actual son patriarcais, pois o patriarcado non só é un sistema total senón ademais global. En segundo lugar, porque é precisamente o poder punitivo (e a cultura do castigo que lle subxace) o núcleo fundamental da cultura occidental hoxe dominante en case todo o planeta. O patriarcado é unha forma de violencia cultural e estrutural, o cal é evidente en innumerables exemplos, un deles as agresións sexuais a mulleres. Con todo, é precisamente tamén dende esa cultura violenta dende onde se construíu un sistema de castigo cada vez máis perfeccionado por parte do Estado: o Dereito penal e as súas institucións. É dicir, é no sistema patriarcal no que se entende o modelo de xustiza penal que temos e non é casual que sexa así porque é consecuencia do primeiro e está construído ao seu xeito.

Brevemente podemos afirmar que son dous os trazos comúns xerais que unen ao poder punitivo e ao poder patriarcal. O primeiro punto de encontro estaría na súa relación co capitalismo e o segundo no control mediante o medo (á forza, á pena, ao inferno etc) Pero ademais hai outros trazos máis precisos entre o patriarcado e o sistema penal. Estes son, sen deternos en desenvolvelos: o desprezo pola vida (non só de persoas, senón tamén de animais, plantas…), a xeración de servas (vítimas, incapaces, infantilizadas), a utilización amañada das ciencias, o interese na ruptura dos lazos de solidariedade, o fundamento na lóxica dualista (home-muller/boas-malas/criminais-non criminais), a relación entre o concepto culpa da punición e o concepto “es miña” do patriarcado…

En fin, estes son só algúns dos moitos trazos comúns que se poden identificar entre o poder punitivo e o poder patriarcal porque o que en verdade quérese transmitir é que este feito non pode pasar desapercibido para os feminismos. Quen confía no recurso ao sistema penal (ou mesmo piden reformas tendentes ao seu endurecemento e unha redución das garantías) tal e como hoxe está pensado e configurado, non se decatan de que isto implica un risco que para nós é claro: a perpetuación e consolidación dun dos elementos sustentadores máis importantes do patriarcado: o poder e o dereito de castigar.

Tomar consciencia disto non é unha empresa sinxela porque como xa se escribiu por relevantes feministas a dominación propia do patriarcado está feita para parecer un trazo de vida. En definitiva, estamos feitas de orde patriarcal. É máis, de toda a literatura feminista respecto diso só unha muller atreveuse de forma clara a formular esa relación dende a necesidade da abolición das prisións: Angela Davis.

Somos conscientes de que a violencia contra as mulleres é real e moito máis ampla do que se documenta, e de que as mulleres temos que buscar protexernos dela e facerlle fronte. Con todo non é certo que os sistemas penais actuais sirvan para isto e esta é a segunda cuestión que non se ten en consideración. Como amplamente sábese a prisión –e en xeral o sistema penal– critícase porque non cumpre coas funcións que formalmente ten outorgadas –entre elas a da intimidación e a reinserción– e ademais pode ser criticada desde moitas outras perspectivas como son: a falacia da afectación exclusivamente á liberdade, a mitificación das persoas que están en prisión, o seu carácter criminóxeno, os efectos psicosomáticos da prisión, os fenómenos da victimización secundaria e terciaria, etc., esquecemento das vítimas, os custos do control en detrimento de outras medidas ao delito… e outras tantas cuestións que sería imposible mencionar e traballar en profundidade neste artigo de opinión pero que están aí e fan que a protección á que nos referiamos non sexa real.

E aínda que se cre firmemente o anterior, non implica que non pensemos que as mulleres que hoxe sofren violencia patriarcal non poidan e deban usar todos os instrumentos que teñan ao seu alcance para defenderse, e isto moitas veces incluirá o consello de que poñan denuncias, pidan detencións, etc., pois desafortunadamente nalgúns casos é o único que o Estado e a sociedade ofrece. Pero todo iso debería facerse moi moi conscientes –non tanto por quen denuncia, como polo resto da sociedade–, de que é unha medida insuficiente, moitas veces inútil na práctica e que, sobre todo, non debe facer perder de vista a ilexitimidade do castigo, o seu uso sobre todo –así foi historicamente– en contra das mulleres, e a necesidade urxente de construír unha sociedade non punitiva para precisamente eliminar o patriarcado.

Neste sentido, o concepto de castigo débenos de interpelar a cada unha de nós e en colectivo. Dende aquí exponse a necesidade de sentar as bases para avanzar, desde outros lugares que non sexan o da dominación e o castigo propios do patriarcado, cara a lugares máis xustos. Este debería ser o horizonte se queremos ser coherentes, polo menos, quen vemos nos feminismos unha nova revolución e aspiramos a ter en conta todas as opresións.

Non cuestionar o sistema punitivo, no que se sostén precisamente o patriarcado, senón alentalo e atoparnos nas rúas pedindo máis castigo, é un erro maiúsculo que desde os feminismos non nos podemos permitir se non queremos reforzar o patriarcado mesmo.

Paz Francés Lecumberri e Diana Restrepo

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: