[Rusia] Algúns apuntamentos sobre a situación da homosexualidade

Colamos (e traducimos) este texto do Todo x Hacer (e aportamos o vídeo ao que fan referencia ao inicio do texto):

A mediados do pasado xullo un vídeo subido a Internet impactaba unha vez máis ao mundo coa situación vivida en Rusia: aos poucos días da aprobación do matrimonio homosexual en México e EEUU a nivel federal, dous mozos percorrían as rúas de Moscova da man cunha cámara oculta fronte a eles que rexistrou a inmensa cantidade de insultos, vexacións, malas miradas e mesmo agresións físicas que sufriron.

Para entender a escalada de homofobia que Rusia vive nos últimos anos, é preciso contextualizar histórica e politicamente. A poboación rusa viviu unha relativa tolerancia sexual ata o intento de “modernización” e “europeización” que acometeu o tsar Pedro I o Grande desde finais do século XVII. Todo isto levaba asumir a prohibición da homosexualidade en sintonía co resto de Europa. En 1917 a revolución bolxevique anulou todas as leis zaristas, incluídas estas, e interesouse minimamente pola liberación sexual, pasando a ser o país máis avanzado do continente nesa materia. En 1934, de acordo coa nova política do país en mans de Stalin, desatábase unha crúa represión que non terminou de abolirse legalmente ata 1993, tras a caída da Unión Soviética. O período posterior supuxo unha tolerancia legal, que non social, cara á homosexualidade, e un novo intento de nacemento dunha cultura homosexual do mesmo xeito que tras a revolución rusa.

Desde o mesmo inicio das reformas emprendidas polos estados do leste de Europa tras a caída do pano de aceiro, foron continuos os intentos dos partidos de dereita (e algúns de esquerda, como o Partido Comunista Ruso) e das Igrexas Ortodoxa e Católica de penalizar ou como mínimo poñer límites á homosexualidade. Na última década os gobernos de Rusia, Polonia e Lituana foron institucionalizando prácticas de censura cara á “promoción homosexual” (censura en programas televisivos, leis que restrinxen materiais pola súa posibilidade de chegar a menores de idade); o salto cuantitativo deuno Rusia en 2012, cando se propuxo no Parlamento unha lei que penalizaba a “propaganda” da homosexualidade, finalmente aprobada en 2013. O parlamento ucraíno propuxo unha lei similar, pero tras o serio conflito que vive actualmente con Rusia, dita proposta foi retirada para evitar calquera proximidade co país veciño. Os parlamentos das ex-repúblicas soviéticas de Armenia e Kazajistán tramitaron leis similares, pero non terminaron aprobadas.

A aprobación da devandita lei foi interpretada como unha carta branca para que policías, neonazis e persoas “normais e correntes” protagonizasen as agresións homófobas, lesbófobas e transfóbicas que viñeron emitíndose nos medios occidentais. Profesores e personaxes da televisión perderon o seu emprego, os intentos de marchar polo orgullo gai acabaron en disturbios (o cal vén ocorrendo desde fai xa bastante anos, incluíndo ataques contra a marcha de militantes cristiáns, neonazis e estalinistas), arréstase por colocar pancartas prol-homosexuais, enarborar bandeiras do orgullo gai ou mesmo por saír “do armario”. Entre os diversos apoios populares á lei, destaca “Okupai Pedofilyai”, asina paraugas de grupos neonazis que quedan con homosexuais mediante chats e acósanos, humillan, mallan e soben as vexacións a Internet, reabrindo co seu nome a vella acusación contra os gai de pedófilos.

A situación homófoba en Rusia non pode desligarse da política interna e externa do país. O Imperio Ruso dos tsares e posteriormente a Unión Soviética propagaron un furibundo sentimento de odio contra os homosexuais. As fronteiras de ambos os Estados chegaron ata Alemaña e Bulgaria polo seu oeste, e ata Irán e Afganistán polo seu sur. Se combinamos estes séculos de propaganda homófoba estatal coa propia dos cultos cristiáns e musulmáns de cada zona, temos unha situación moi pouco favorable para a súa poboación non heterosexual. Iso explica en parte a profunda homofobia que se experimentou na católica Polonia desde antes mesmo da caída do pano de aceiro, e explica tamén a recente aprobación na asiática ex-república soviética de Kirguizistán dunha lei homófoba moi parecida ao rusa pero máis dura se cabe. Dita homofobia pode medirse socialmente en todos os territorios adscritos a Rusia no pasado, e na propia Rusia. En xullo unha enquisa daba as inquietantes cifras de que un 41% da poboación rusa apoia a represión contra a homosexualidade co obxectivo de exterminar “o fenómeno”. Do 59% restante, non sería desatinado pensar que boa parte consideraría a homosexualidade como unha enfermidade mental tratable mediante terapias psiquiátricas e non usando o cárcere ou as multas.

Pero tamén hai algo de política internacional nisto. As sombras da Guerra Fría aínda prevalecen, e os conflitos entre os dous antigos bloques continúan, proseguindo frecuentes desencontros entre EEUU e Rusia en temas de política internacional. As políticas homosexuais en cada bloque articúlanse dunha forma antagónica ao outro. As leis anti-discriminación úsanse para criticar a Oriente e reafirmar a “tolerancia” que as persoas disidentes sexuais “gozan” en Occidente, reafirmando as súas políticas de integración do desexo homosexual na sociedade de consumo, e ocultando a inmensa cantidade de discriminacións por sexualidade ou xénero que se seguen vivindo baixo as súas fronteiras, tanto institucionais como sociais. Pola súa banda, os países do Leste europeo ven o políticas “prol-homosexuais” europeas como unha aberración que mostran á súa poboación o camiño político a non seguir, pero á vez Rusia non quere separarse do todo dos seus veciños europeos.

Os Xogos Olímpicos de Inverno en Sochi en 2014 deixaron este conflito á vista: a presenza de atletas internacionais abertamente homosexuais motivou declaracións das autoridades da zona cominándoos a non facer demasiado alarde diso, mentres o xefe do Estado, Vladimir Putin, ante a represión exercida contra os manifestantes homosexuais que protestaban e chamaban ao boicot ás Olimpíadas, asegurou que el tiña amigos gais, polo que non é homófobo (que típico), e xustificaba a lexislación homófoba co obxectivo de protexer aos nenos e ás familias tradicionais.

En canto ás principais afectadas desta lexislación, as persoas trans, lesbianas ou gais, a súa vida complicóuselles notablemente, tendo que esquivar funcionarios do estado e grupos neonazis para poder exercer a súa sexualidade e afectividade, e asumindo unha detención e unha cuantiosa multa (transformada en cárcere de non pagarse) se saen á rúa para visibilizar a súa existencia e defender as súas prácticas, corpos e desexos. Boa parte xa está a recorrer aos bares clandestinos, ao exilio ou ao armario, cando non ao suicidio. Desde Madrid non moito podemos facer para evitar esta situación, que queda en última instancia en mans das nosas compañeiras rusas, pero campañas como boicots a intereses comerciais rusos, accións contra institucións oficiais do estado ruso ou dos seus apoios directos ou redes de acollida a persoas exiliadas puxéronse xa en práctica en EEUU e Alemaña. Aínda que non parece que vaiamos ter próximas lexislacións similares no mundo occidental (aínda que non podemos baixar a garda, como demostra a similar reforma que se aprobou na Inglaterra baixo Margaret Thatcher no ano 1988, xa revogada), segue sendo necesario plantar cara ao heterosexismo e o patriarcado na forma en que se formulan actualmente en Occidente, así como combater a quen desexa que unha lexislación homófoba como a rusa se mundialice, contra os cales a loita segue sendo o único camiño.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

A %d blogueros les gusta esto: